Türkiye’de hayatın her alanında yaşanan adaletsizlikler eğitim alanında da karşımıza çıkıyor. Bunun akla gelen ilk örneği son yıllarda kontrolsüzce büyüyen dershane sektörüdür. Üniversiteye girişte uygulanan merkezi sınav sistemi ile ortaya çıkan dershaneler, günümüzde alternatif öğretim kurumları kimliği ile her türlü pedagojik formasyondan yoksun olarak varlıklarını sürdürmekteler ve ailelerin aktardıkları maddi kaynaklarla cirolarını milyarlarca ytl’ye ulaştırmaktalar.

Sınav siteminde sürekli yapılan değişiklikler ve bugün yaşamlarımızın her alanının sınavlara tabi tutulmasıyla birlikte zaten ilerlemekte ve büyümekte olan dershane sektörü hızına hız katmaktadır. 60’lı yıllar gelinceye kadar lise mezunları az olduğundan pek çok fakülte kendisine başvuran bu mezunları sınavsız kabul etmiştir. Lise mezunlarının artması ve lise dengi okul mezunlarına da yüksek öğretime başvurma hakkı verilmesiyle sınavsız öğrenci alımları talebe cevap veremez duruma gelmiştir. Başvuran adayları eleme ve öğrenci alımlarını tek merkezden kontrol amacıyla Üniversiteler Arası Kurul 1974’te üniversiteler arası öğrenci seçme ve yerleştirme merkezini kurmuştur. Ve 1980 de bu kurum ÖSYM adıyla yüksek öğretim kurumlarının bir alt kuruluşu haline getirilmiştir.

Üniversite giriş sınavı bu tür süreçlerden geçerken dershanelerin içinde bulunduğu özel öğretim kurumlarının tarihsel gelişimi de hayli ilginçtir.
60’lı yıllardan itibaren devlet özel öğretim kurumlarının yolunu açmıştır. 1980 anayasası ile birlikte ödenek olmadığını söyleyerek kampanyalar düzenlemiş ve özel öğretim kurumlarını güçlendirmiştir. Devletin bundan sonraki süreçlerde uyguladığı politikalarla var olan bu sistem iyice palazlanmıştır.

1980 faşist darbesi ile üniversitelerden atılan akademisyenlerin ve okul öğretmenlerinin dershanelerde çalışmasıyla bu sektör daha da ivmelendi. MEB’de çalışan kadrolu öğretmenler maaşlarıyla zar zor geçinirken dershane öğretmeninin maaşı devlet öğretmeninin maaşının neredeyse 5 katını bulabiliyordu. Devlette çalışan bir öğretmen bir ev alabilmek için emekli ikramiyesini beklerken dershane öğretmenleri birkaç yıl içerisinde ev alabilecek kadar birikim yapabiliyordu. Öyle ki başka dershanelerden bir ev bir araba teklifi ile transfer dahi edilebiliyordu.

Dershane öğretmenlerinin diğer öğretmen kesimlerine göre daha yüksek ücret alması 90’lı yılların ortalarına kadar sürdü. Dershanelerin yaygınlaşması ve dershanelere öğrenci çekme yarışının hızlanması ile aynı zamanda MEB’de çalışan öğretmenler dershanelerde kaçak olarak çalıştırılmaya başlandı. Ve bunun sonucunda öğretmenlerin değeri de getirdiği öğrenci üzerinden ölçülür hale geldi.

Eğitim sisteminde 1965te dahil olan ve sayıları 1974te 174 olan dershaneler bugün resmi kayıtlara göre 4000 civarındadır. Bi bu kadar da kayıt dışı çalışan dershane olduğu bilinmektedir.

TED in yaptığı bir araştırmaya göre 1997-1998 öğretim yılından 2005-2006 öğretim yılına kadar dershane sayısı % 154 dershane öğrencisi sayısı % 198 arttı. Bu istatistiki verilerin artmasında 1999 yılında sınav siteminde yapılan değişikliklerin büyük payı olmuştur.
1999’da sınav siteminin değişmesi ile birlikte dershane sektörü büyüdü. Sektörün vazgeçilmezi olan dershane öğretmenleri de bu değişimden payını aldı. Düşen maaşı ile birlikte kötüleşen yaşam koşulları dershane öğretmeninin saygınlığını azaltmıştır.
Bu sömürü alanında sistemin acımasız yüzü dershane öğretmenini statülere ayırmıştır. Öyle ki daha okulu bitirmeden işsizlik ve gelecek kaygısı taşıyan fen edebiyat ve eğitim fakültesi öğrencileri dershanelerde Öğrenci-Öğretmen yani Etüt Öğretmeni, okulu bitirdikten sonra Stajyer Öğretmen, bir yıl sonra da (tabi stajyerliği kaldırılırsa) Uzman Öğretici veya Öğretmen olarak çalışmaya başlıyorlar. Hiçbir ücret almadan sadece tecrübe kazanmak adına dershaneye adeta bağımlı kalan etüt öğretmenlerinin ellerine lisans diploması tutuşturulmaktadır. Bununla sadece stajyer öğretmen olarak isim değiştirirken üstüne daha fazla iş yükü bindirilmektedir. Stajyerliğin kaldırılmasında iş verenin inisiyatif sahibi olması dershane öğretmenlerini dershane yöneticileri karşısında savunmasız bırakmakta angarya işler de dahil istismar edilmelerine yol açmaktadır. Asgari ücret ve altında ücretlerle çalıştırılan stajyer öğretmenler bazı durumlarda stajyerliklerinin başlatılması amacıyla ücret dahi almadan çalışmaktadırlar. Hatta çoğu zaman kendi sigortalarını kendileri yatırmaktadırlar.
Tüm bu zorlukları aşarak stajyerliği kalkıp da uzman öğretici ya da öğretmen statüsüne ulaşabilen dershane öğretmenlerinin sıkıntısı bitmiş olmuyor. Aksine bu sıkıntılar çeşitlenerek artıyor. Bunların başında da öğretmenle kurum arasında yapılan sözleşmeler geliyor. Genellikle öğretmenle iki farklı sözleşme imzalanıyor. Bunlarda biri formalite bilgilerle doldurulup Milli Eğitim müdürlüğüne gönderilirken diğeri kurumda kalıp, öğretmenin çalışma koşullarını belirleyen ve geçerliliği dönemsel olandır.

Çoğunlukla sigortasız olarak çalıştırılmakta olan dershane öğretmenleri, sigortalı olduklarında ise mevcut sosyal güvencelerini kullanamamaktır. Çünkü hasta olduğunda bile işe gelmeleri beklenmektedir.
Çalışma süresi hafta ortalama 40-50 saat olan hatta 72 saati bulan dershane öğretmenin bunun karşısında aldığı ücret çok cüzidir. Kırıntı düzeyinde kalan bu ücretlerini bile zamanında alamamaktadırlar. Dolayısıyla dershane öğretmenleri mesleğe yabancılaşma, mesleki tatminsizlik ve özsaygının aşınması sorunlarını yaşarlar.

Dershaneler arasındaki rekabet öğretmenler arasında ki rekabete evirilmiş, öğretmenler tarafından içselleştirilmiştir. Öyle ki yanı başında aynı sorunları yaşayan öğretmen arkadaşına düşmanlaştırılmış işine ve hayatına yabancılaştırılmıştır.
Bazı dershanelerde uygulanan kameralı sistem, turnikeli giriş çıkışlar öğretmeni sürekli denetim altında tutmaktadır. Her an izlenen öğretmen kendine ve etrafına güvenini kaybetmiş, korku süreklileşmiştir.

Çalışma şartlarının bu kadar olumsuz olması, bazen dönem ortasında öğretmenlerin işten ayrılmasına neden olmaktadır. Bu tarz bir sorunla karşılaşmak istemeyen dershane yöneticileri, sözleşme yöneticileri boş senet ve tarihsiz istifa dilekçeleri imzalatmaktalar. Yasal olmayan ve suç teşkil eden bu uygulama dershane öğretmenlerine patronlara kölece uymak dışında bir seçenek bırakmaktadır.

Dershanelerde çalışan genç kuşak öğretmenler örgütlülük bilincine mücadele bilincine sahip değiller. Karamsarlık çok yoğun “ böyle gelmiş böyle gider, asla düzelmez”, dolayısıyla boyun eğmeci her şeyi kabullenir bir yapı var. Bu duruşlarını genellikle “Geçmişte yapılamadı, şimdi mi yapılacak?” biçiminde gerekçelendiriliyorlar. Oysa örneğin alanımızda bu kuşak bir ilk özelliği taşıyor. Dershanelerde daha önce bugünkü gibi yoğun bir istihdam hiçbir zaman olmamış dolayısıyla “geçmişte yapamamış” olanlar falan yok, bir şeyler yapılırsa ve yapılamazsa bu alanda, bundan bu kuşak sorumlu olacak. Gelecek kuşakların geçmişini şimdi biz yazıyoruz aslında.

Biz kendi gücümüze güvenmeliyiz. 51 bin dershane öğretmenin tek yumruk olup birlikte yaratacağı güç karşısında durabilecek dershane patronu olmayacaktır. Yarattığımız güçle çalışma saatlerimizin iyileştirilmesinden dinleme hakkımıza paso hakkımızın kazanılmasından dershanelerde ki kameraların kaldırılmasına kadar çalışma ve yaşam koşullarımızın iyileştirilmesine dönük bütün taleplerimizi kazanacağız. Yalnız yaşadığımız deneyimlerle de biliyoruz ki bugün bir dershane de çalışan 10 öğretmen bile bir ders saatlik iş bırakarak aylardır verilmeyen maaşlarını alabiliyor.

O halde bugün Dershane öğretmenlerinin yaşam koşullarını iyileştirmek için derse geç girmekten iş bırakmaya kadar çalıştığımız iş yerlerinde ve bütün dershanelerde grevler örgütlenmelidir. Toplu iş sözleşmesi hakkı kazanılmalıdır. Bunu da gerçekleştirebilmenin tek yolu birlikte mücadele etmektir.

Grevle, Sözleşmeyle Hakkımızı Arayacağız!
Yaşasın örgütlü mücadelemiz.
Kırıntıları değil dünyayı istiyoruz.